หนังHD

Inside Job | อินไซด์ จ๊อบ (2010)

Inside Job I อินไซต์ จ๊อบ (2010)

ผมได้มีโอกาสดู หนังHD เรื่องหนึ่งชื่อเรื่องว่า “Hustlers” ซึ่งสร้างจากเรื่องจริงของสาวเต้นอะโกโก้ ตั้งแต่ในยุครุ่งเรืองถึงยุคตกต่ำที่สุด ตัวแปรสำคัญที่ทำให้พวกเธอตกอับนั้นเกี่ยวข้องโดยตรงจากวิกฤตการเงินในอเมริกาในปี 2008 ที่เรียกกันว่า “Subprime Crisis” หรือที่คนไทยรู้จักกันในชื่อ “วิกฤตแฮมเบอร์เกอร์” ใน Hustlers จะเน้นทั้งช่วงที่ได้รับผลประโยชน์ในช่วงที่เศรษฐกิจกำลังบูมไปจนถึงผมกระกระทบของวิกฤตในครั้งนี้โดยตรง ด้วยความที่อยากรู้เรื่องราวเจาะลึกของวิกฤตครั้งนี้ต่อ ผมจึงศึกษาเพิ่มเติมจนได้รู้จักกับสารคดีเรื่องหนึ่งที่พูดถึงต้นตอทั้งหมดที่ทำให้เกิดวิกฤตนี้ สารคดีชุดนี้มีชื่อว่า “Inside Job”

 

Inside Job เป็นภาพยนตร์แนว หนังสารคดี Documentary ประเด็นที่เล่าในสารคดีเรื่องนี้คือต้นตอของวิกฤตการเงินระดับโลกในปี 2008 ที่รวบรวมจากงานวิจัยที่มีและบทสัมภาษณ์อย่างละเอียดในมุมมองของนักการเงิน นักการเมืองนักข่าว นักวิชาการ รวมถึงผู้ที่เกี่ยวข้องที่ทำให้เกิดวิกฤตแฮมเบอร์เกอร์ หนังสารคดีเรื่องนี้กำกับโดย ชาร์ลส เฟอร์กูสัน นักทำสารคดีเบอร์ต้นๆ ของโลก ซึ่งเรื่องนี้เป็นผลงานสารดคีเรื่องที่ 2 ของเขา เมื่อ Inside Job เผยแพร่สู่สาธารณะชนก็กลายเป็นแรงสั่นสะเทือนให้กับคนทั้งโลก จนสามารถคว้ารางวัลสารคดียอดเยี่ยมได้แทบจะทุกเวที รวมถึงออสการ์ด้วย

 

สารคดีเรื่องนี้มีการเล่าเรื่องโดยแบ่งออกเป็น 5 ส่วนชัดเจน ในเรื่องนี้มุ่งเน้นไปที่การเปลี่ยนแปลงในอุตสาหกรรมการเงินในทศวรรษ ที่ทำให้เกิดการเคลื่อนไหวทางการเมือง เกิดการเปลี่ยนแปลี่ยนกฎระเบียบครั้งใหญ่ พร้อมกับพัฒนาการซื้อขายที่ซับซ้อนโดยเฉพาะ “ตลาดอนุพันธ์” ที่อนุญาตให้เกิดความเสี่ยงเพิ่มขึ้นโดยไม่สนใจกฎระเบียบเก่าๆ ที่เคยตั้งไว้ หนังได้นำเสนอข้อมูลหนึ่งที่น่าสนใจคือผลประโยชน์ที่เอื้อหนุนระหว่างนายทุนกับสถาบันจัดอันดับความน่าเชื่อถือ รวมถึงนักวิชาการ พูดง่ายๆ ก็คือพวกเขาถูกซื้อเพื่อให้การันตีว่า ตลาดอนุพันธุ์ไม่มีความเสี่ยงในการลงทุน ข้อมูลเหล่านี้ไม่ได้มีการเปิดเผยในงานเขียนเชิงวิชาการไหนเลย ซึ่งสิ่งเหล่านี้ยิ่งส่งผลให้วิกฤตนี้รุนแรงขึ้นทวีคูณ ก่อนอื่นต้องอธิบายก่อนว่า “ตลาดอนุพันธุ์” หรือ “อนุพันธุ์หนี้” คืออะไร ถ้าจะให้พูดในภาษาชาวบ้านและกระชับก็คือ ธนาคารหรือบริษัทปล่อยกู้ได้สร้างระบบการขายหนี้ขึ้นมา ซึ่งก็เป็นเหมือนหุ้นชนิดหนึ่ง การจะให้คนกล้ามาลงทุนซื้อหุ้นในชื่อ “อนุพันธุ์หนี้” ก็ต้องหาคนมาเคลม จะไปยากอะไรก็ใช้เงินจ้างนักวิชาการมาอวยๆ เยอะๆ

คนก็แห่กันซื้อเอง ในฐานะเจ้าของหนี้ พวกเขาให้คนยืมเงินเพื่อได้ดอกเบี้ยและสร้างรายได้ ดังนั้นเมื่อพวกเขาให้คนกู้เงินมากเท่าไร ตลาดอนุพันธุ์หนี้ก็จะยิ่งเติบโตมากเท่านั้น และการจะหาคนกู้เงินได้เยอะๆ ก็ไม่ต้องสนใจเครดิตของผู้กู้เงินใดๆ ทั้งสิ้นซึ่งจะเรียกคนเหล่านี้ว่าลูกหนี้ Subprime เพราะยิ่งคนเป็นหนี้ ธนาคารก็จะยิ่งได้ค่าคอมมิชชั่นอย่างง่ายดายและมหาศาล พอผู้กู้เงินที่ไร้เครดิตไม่มีปัญญาจ่าย จึงพังกันทั้งระบบ

Inside Job | อินไซด์ จ๊อบ (2010)
Inside Job | อินไซด์ จ๊อบ (2010)

ผมอธิบายคร่าวๆ ตามที่ผมเข้าใจนะครับ พอเป็นประเด็นใหญ่แบบนี้ผมแนะนำให้ไปอ่านเพิ่มเติมและดูสารคดีเรื่องนี้ด้วยตัวเองจะได้อรรถรสมากกว่า ผมขอพูดในมุมของวิธีการเล่าเรื่องดีกว่า ตลอดทั้งเรื่องเป็นการนั่งสัมภาษณ์นักวิชาการและผู้ที่เกี่ยวข้องพร้อมกับตัดสลับฟุตเทจในช่วงวิกฤต การเรียบเรียงภาพถือว่าเร้าอารมณ์คนดูได้ดีมากๆ ซึ่งการเล่าเรื่องของเขานั้นสามารถเล่าในประเด็นยากๆ ให้เข้าใจง่ายขึ้นเยอะ ความพิเศษและจุดแข็งของสารคดีเรื่องนี้คือการที่พวกเขามีข้อมูลที่สำคัญและแตกต่างจากที่อื่นๆ ซึ่งเรียกได้ว่าทำให้พลิกหน้าประวัติศาสตร์และทำให้คนทั้งโลกเห็นถึงความต่ำตมของเบื้องหลังวิกฤตครั้งนี้ ซึ่งในตอนแรกหลายคนอาจจะมีภาพจำกับวิกฤตนี้ว่ามันเกิดจากความโลภของภาคประชาชน แต่ไม่ใช่ทั้งหมดและไม่ใช่ส่วนใหญ่ด้วยซ้ำ ปัญหาหลักๆ มันเกิดจากความโลภของคนเบื้องบน ผู้ที่มีอำนาจออกนโยบาย และภาครัฐ มิหนำซ้ำพวกเขายังโทษวิกฤตนี้ว่าเพราะประชาชนยึดติดกับคำว่า “อเมริกันดรีมเกินไป”

 

ข้อคิดที่ผมได้จากการ ดูหนังฟรี เรื่องนี้คือถ้าหากภาครัฐออกนโยบายที่ผิดพลาด วันใดวันหนึ่งมันจะส่งประทบโดยตรงสู่ประชาชนทุกคนแน่นอน ซึ่งมันก็จริงกับคำพูดที่มักได้ยินบ่อยๆ ว่า “การเมืองเป็นเรื่องของทุกคน” บางคนที่ลอยตัวใช้ชีวิตสุขสบาย ถ้าวันไหนชีวิตพลิกผันเกิดลำบากขึ้นมา สาเหตุมันเกิดจากอะไร เพราะเขาขี้เกียจ? เพราะบาปกรรมจากชาติที่แล้ว? หรือเพราะรัฐบาลที่ไม่มีประสิทธิภาพ